. . . وَ لا يَسْتَطِيعُونَ لَهُمْ نَصْراً وَ لا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ . آيه . مراد مشركانند كه پرستندهء بتها هستند ، نه استطاعت دارند و نه قدرت ، نه خود را به كار آيند نه ديگران ! نه جلب منفعت توانند نه دفع مضرّت ! مگر آنچه خدا خواهد كه خواست خواست او است ، همه خوبىها به تقدير او و به رضاى او است و همه بديها به تقدير او ولى نه به رضاى او است ! 198 - وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ . آيه . آن زخم‌خوردگان عدل ازل از مصطفى انسانيت ديدند نه نبوّت ، آدميّت ديدند نه عبوديّت ! لاجرم او را ساحر خواندند ، ديده‌هاى چركين و آلودهء آنها به درد كفر آلوده بود و سزاوار ديدن مقام نبوّت نبود ! موسى از حضرت خضر بندگى ديد آدميّت نديد لاجرم كمر به خدمت او بست و بر درگاه شاگردى و مريدى او ايستاد ! ديرى بايد تا كسى بيرون از تن ظاهرى آدمى چيزى بيند ! تو ليلى مىبينى ، معشوقى نمىبينى ! مجنون مىدانى ، عاشقى نمىدانى ! لاجرم از كوى حقايق و راه مردان دور افتادى ! اى هفتاد سال در منزل خاك بمانده ، و هرگز قدم در ولايت عشق ننهاده ، پايبند صورت گشته و هرگز عالم صفت نديده ! تا تو مرد صورتى از خود نبينى راستى * مرد معنى باش و گام از هفت گردون درگذار ! [ آيات 206 - 199 ] ( تفسير لفظى ) 199 - خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ . آسان فراگير كار مردمان و ايشان را به نيكوكارى فرماى ( و بردبارى كن ) و از نادانان و سفيهان روىگردان باش . 200 - وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ . اگر فسادى و وسوسه‌اى و سبكسارى از شيطان ( ديو ) به تو برسد ، پناه به خدا برو او را فريادرس خواه كه او شنوا و دانا است . 201 - إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ . كسانى كه پرهيزكارند و از خداى آزرم دارند ، هرگاه به ايشان ديو گرفتى رسد ! خداى را ياد آورند ، تا از آن حيرتى كه شيطان نمود بيرون آيند و حق بينند و با صواب آيند ! 202 - وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ . و برادران ايشان ايشان را در گمراهى مىكشند و هيچ فروگذار نمىكنند ! 203 - وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ . و هرگاه كه پيغامى براى آنها نيارى ( اى محمّد ) مىگويند : چرا سر سخن نگزينى و از خود نيارى ؟ بگو من آنچه را كه خداى به من وحى مىفرستد پيروى مىكنم و اين ( قرآن ) برهان آشكار و ديده‌ورىها است از خداوند شما و راهنمونى و بخشايش از سوى او براى گروهى است كه ايمان دارند . 204 - وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ . و هرگاه كه قرآن خوانند خاموش باشيد و گوش فرادهيد تا مگر بخشيده شويد . 205 - وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ . اى محمّد ، خداى خويش را در دل خويش به زارى و بيم و به آوازى فروتر از بانگ در بامدادها و شبانگاهها ياد كن و از غافلان مباش .